قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

551

تاريخ الفي ( فارسى )

به مصر فرستاد و قيس را به متابعت و مبايعت دعوت نمود . اما خديعت و مكر معاويه در قيس اثر نكرد . چون ابن هند از بيعت و اطاعت قيس بن سعد مأيوس گشت آغاز مكر و حيل نموده در مجالس و محافل مكرّر اظهار مىكرد كه قيس بن سعد از جملهء هواخواهان ماست ، و دليل بر صدق اين سخن آنكه مردم قريهء خربتا را كه از جملهء هواخواهان عثمان‌اند تكليف بيعت علىّ بن ابى طالب نمىنمايد . « 1 » چون اين حديث به سمع اشرف امير نجف رسيد قيس را از ايالت مملكت مصر معاف داشته محمّد بن ابى بكر را ، رضىّ اللّه عنه ، به ايالت ولايت آنجا نامزد فرمود . « 2 » بعد از رسيدن محمّد بن ابى بكر به مصر قيس جانب مدينهء طيبه شتافت . « 3 » بعضى از متوطّنان آن بلده كه اندك نقارى از حيدر كرّار داشتند زبان به طعن و تشنيع قيس برآورده او را به بيعت معاويه ترغيب مىنمودند . قيس چون از مخلصان اهل بيت پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، بود به رغم اعداى آن دودمان عظيم الشأن متوجّه پايبوس شاه اوليا گشته در حدود شام به موكب ظفرقرين امير المؤمنين پيوست . و امير نجف او را بيشتر از پيشتر منظور نظر عاطفت گردانيد . امّا محمّد بن ابى بكر چون در آن مملكت متصدى امر حكومت گشت كس پيش اهل قريهء خربتا ، كه دوستان عثمان بودند ، فرستاد و ايشان را به بيعت شاه اوليا دعوت كرد . آن مردم همان جواب كه به قيس بن سعد گفته بودند به وى پيغام دادند كه : ما خراج مىدهيم امّا بيعت نمىكنيم تا امر ميان علىّ بن ابى طالب و معاوية بن ابى سفيان مشخص گردد . چون محمد بن ابى بكر اين جواب از ايشان شنيد يزيد بن حارث الكنانى را با لشكر انبوه به جنگ آن طايفه فرستاد . چون ايشان قوّت و شوكت تمام داشتند يزيد بن الحارث را به قتل رسانيدند . بعد از آن مردى ديگر از بنى كعب به قتال ايشان روانه ساخت . او را نيز بكشتند . « 4 » چون اين قضيه به سمع امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، رسيد فرمود : محمّد بن ابى بكر ضبط ولايت مصر نمىتواند كرد . ضبط آن ولايت قيس بن سعد يا مالك اشتر تواند نمود . و چون آن حضرت در وقت بازگشتن از جنگ صفّين اشتر را به عمل ولايت جزيره فرستاده بود قيس بن سعد را نامزد آذربايجان ساخته ، لاجرم به جانب اشتر كتابتى نوشت بدين مضمون كه :

--> ( 1 ) . براى آگاهى از نامهء معاويه به قيس و نامهء دو پهلوى قيس به معاويه ؛ - پيشين . ( 2 ) . على ( ع ) با مشورت و صلاحديد حسنين ( ع ) و عبد اللّه بن جعفر ، برادرزاده و دامادش ، قيس را از امارت مصر معزول و محمّد بن ابى بكر را به جاى او منصوب كرد . عبد اللّه و محمّد برادر مادرى هم بودند . ( 3 ) . مدّت حكومت قيس بر مصر چهار ماه و پنج روز بوده است ؛ - النجوم الزاهرة ، ج 1 ، ص 97 به نقل حاشيهء پيشين . ( 4 ) . به اعتقاد ابن اثير قتال فرماندهان محمّد بن ابى بكر با اهالى خربتا بعد از واقعهء صفّين اتفاق افتاده و اوّل كس كه به جنگ ايشان فرستاده شد حارث بن جهان جعفى بود كه كشته شد . و بعد محمّد بن ابى بكر ، ابن مضاهم كلبى را فرستاد كه او نيز كشته شد ؛ - الكامل ، ج 4 ، ص 34 .